นัดดา • View topic - ยาแก้ซึมเศร้าบางชนิดทำให้สมองเสื่อม
It is currently Mon 20 Aug 2018 8:42 am

All times are UTC + 7 hours




Post new topic Reply to topic  [ 1 post ] 
Author Message
 Post subject: ยาแก้ซึมเศร้าบางชนิดทำให้สมองเสื่อม
PostPosted: Thu 25 Aug 2016 1:51 pm 
Offline

Joined: Tue 05 May 2009 8:20 pm
Posts: 205
ระบบประสาทอัตโนมัติ คือร่างกายเรานี้ผู้ปกครองดูแลที่แท้จริงคือระบบประสาทอัตโนมัติ (autonomic nervous system) 80% ของกิจการของร่างกายและการทำงานของอวัยวะสำคัญๆเช่นตับ ไต หัวใจ ปอด ลำไส้ และแม้กระทั่งสมอง ระบบประสาทอัตโนมัติเขาคุมหมด จิตสำนึกของเราจะแหยมเข้าไปสั่งการแทบไม่ได้เลย

โครงสร้างทางกายภาพของระบบประสาทอัตโนมัตินี้ประกอบขึ้นจากเส้นประสาทซึ่งเป็นตัวนำไฟฟ้ามาวางต่อๆกัน แต่ว่าไฟฟ้าจะวิ่งจากเส้นหนึ่งไปหาอีกเส้นหนึ่งดื้อๆไม่ได้ ต้องวิ่งไปสุดที่กระเปาะปลายจุดเชื่อมต่อ (synapse) แล้วไปกระตุ้นให้กระเปาะปล่อยสารเคมีไปกระตุ้นโคนเส้นประสาทอีกเส้นหนึ่งที่อยู่คนละฟากของกระเปาะ พูดง่ายว่าไฟฟ้าจะวิ่งฉลุยถึงปลายทางได้ต้องอาศัยสารเคมีช่วยตรงกลางทาง ระบบประสาทอัตโนมัติเขามีอยู่สองแผนก คือแผนกเร่ง (sympathetic) และแผนกหน่วง (parasympathetic) คอยทำงานถ่วงดุลกันเอง แต่ละแผนกมีสายไฟฟ้าและกระเปาะเชื่อมต่อของใครของมัน สารเคมีที่กระเปาะของแต่ละแผนกก็ไม่เหมือนกัน สารเคมีที่กระเปาะของแผนกเร่งเรียกว่าอะดรินาลิน (adrenaline) ของแผนกหน่วงเรียกว่าอะเซติลโคลีน (acetylcholine)

ยาใดๆที่ไปเพิ่มการทำงานของสารเคมีที่กระเปาะของแผนกหน่วงเรียกว่ายานั้นมีฤทธิ์โคลิเนอร์จิก (cholinergic) ยาใดๆที่ไปลดการทำงานของสารเคมีของแผนกหน่วงเรียกว่ายานั้นมีฤทธิ์แอนตี้โคลิเนอร์จิก (anti cholinergic) วงการแพทย์ผลิตยาทั้งสองแบบนี้ใช้มานานแล้ว

ยาที่ออกฤทธิ์แบบแอนตี้โคลิเนอร์จิกกับการเกิดสมองเสื่อม ความเป็นมาก็คือว่ายาที่ออกฤทธิ์แบบต่อต้านสารเคมีที่กระเปาะของแผนกหน่วงที่เรียกว่าแอนตี้โคลิเนอร์จิก (anti cholinergic drug) นี้มีใช้กันมาช้านานแล้ว ใช้รักษาโรคสารพัดตั้งแต่โรคภูมิแพ้ โรคประสาท โรคจิต โรคฉี่ไม่สะดวก โรคหัวใจ โรคความดัน เป็นต้น แล้วก็ค่อยๆมีข้อมูลแพลมขึ้นมาทีละนิดๆว่ายาในกลุ่มแอนตี้โคลิเนอร์จิกนี้ทำให้คนกินสมองเสื่อม

ก่อนหน้านี้มีงานวิจัยจำนวนมากพอควรที่ยืนยันว่ายาต้านโคลิเนอร์จิกทำให้คนกินเกิดสมองเสื่อมมากกว่าคนไม่กิน หลักฐานดังกล่าวค่อยๆมีมากขึ้นๆ จนต่อมีได้มีงานวิจัยใหญ่มากซึ่งได้ตามดูคนสูงอายุถึง 3,434 คน นานถึง 10 ปี ได้ผลสรุปที่แน่ชัดแล้วว่ายาในกลุ่มนี้ทำให้เกิดสมองเสื่อมและโรคอัลไซเมอร์จริงแท้แน่นอนโดยมีความสัมพันธ์กับขนาดของยา คือยิ่งกินมากยิ่งสมองเสื่อมมาก งานวิจัยที่เป็นหลักฐานที่ดีมากนี้เพิ่งตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Intern. Med เมื่อสดๆร้อนเดือนมีค. 58 นี่เอง แต่วงการแพทย์ได้ทราบข้อมูลงานวิจัยนี้มาก่อนหน้านี้พักใหญ่แล้ว งานวิจัยนี้จัดว่าเป็นหลักฐานที่ดีที่สุดที่ยืนยันว่ายาต้านโคลิเนอร์จิกทำให้สมองเสื่อม

เมื่อหลักฐานมันชัดเจนถึงระดับหนึ่งวงการแพทย์ก็มาตกลงกันเรื่องวิธีนับว่ายาตัวไหนมีฤทธิ์แอนตี้โคลิเนอร์จิกมากน้อยเพียงใดเพื่อจะได้ประเมินความชั่วร้ายของยาแต่ละตัวได้ใกล้ความจริง ในที่สุดก็มาตกลงกันได้ที่ใช้คะแนน ACB (anticholinergic cognitive burden) scale เป็นตัววัด คือยิ่งมีคะแนน ACB scale สูงก็ยิ่งทำให้สมองเสื่อมมาก ซึ่งมีหลักการจำแนกเบื้องต้นว่า

(1) ถ้าเป็นยามีฤทธิ์แอนตี้โคลิเนอร์จิกแต่ยังไม่มีหลักฐานชัดว่าทำให้ความจำเสื่อมก็ได้คะแนน ACB scale = 1 คะแนน
(2) ถ้าเป็นยาที่มีหลักฐานว่าทำให้ความจำเสื่อมแน่นอนแต่ผ่านม่านกั้นเข้าสมอง (blood brain barrier) ได้น้อยก็ได้ 2 คะแนน
(3) แต่ถ้าเป็นยาที่มีหลักฐานว่าทำให้ความจำเสื่อมแน่นอนและผ่านม่านกั้นเข้าสมองได้มากก็ได้ 3 คะแนน

ยกตัวอย่างยาที่ทำให้สมองเสื่อมชนิดต่างๆที่ใช้บ่อยตามชื่อจริงของมันโดยแบ่งตามคะแนน ACB scale ดังนี้

กลุ่มที่ได้คะแนน ACB scale=1
Alprazolam
Atenolol
Captopril
Codeine
Diazepam
Digoxin
Furosemide
Prednisone
Nifedipine
Warfarin

กลุ่มที่ได้คะแนน ACB scale=2
Amantadine
Belladona
Cyclobenzaprine
Cyproheptadine
Carbamazepine
Loxapine
Meperidine
Molindone
Oxcarbazine
Pimozide

กลุ่มที่ได้คะแนน ACB scale=3
Amitriptylline
Brompheniramine
Chlorpheniramine
Clomipramine
Clozapine
Dimenhydrinate
Diphenhydramine
Hydroxyzine
Paroxetine
Promethazine

ความหมายของคะแนน ACB scale นี้คือยิ่งคะแนนรวม ACB scale สูง อัตราการเกิดสมองเสื่อมและอัตราตายก็ยิ่งสูงตามไปด้วย คือคะแนน ACB scale เพิ่มหนึ่งคะแนน การเกิดสมองเสื่อมจะเพิ่ม 46% และอัตราตายจะเพิ่ม 26% การเพิ่มอัตราตายนี้สัมพันธ์ชัดเจนแน่นอนกับขนาดยา ยิ่งใช้ขนาดมากยิ่งสมองเสื่อมมาก และสัมพันธ์กับระยะเวลาที่ใช้ ยิ่งใช้ยานานยิ่งสมองเสื่อมมาก ความสัมพันธ์นี้คงที่แน่นอนแม้ว่าคะแนนสมองเสื่อม (MMSE) จะดีบ้างเลวบ้างก็ตาม หรือจะมีโรคเรื้อรังต่างๆบ้างหรือไม่มีบ้างก็ตาม


Top
 Profile  
 
Display posts from previous:  Sort by  
Post new topic Reply to topic  [ 1 post ] 

All times are UTC + 7 hours


Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 5 guests


You cannot post new topics in this forum
You cannot reply to topics in this forum
You cannot edit your posts in this forum
You cannot delete your posts in this forum
You cannot post attachments in this forum

Search for:
Jump to: